Sjaanfanameland » Specials » Zwarte piet
Over Waddeneilanden, werelderfgoed en alles er omheen

Zwarte Piet en het Sinterklaasfeest

Zwarte Piet en het Sinterklaasfeest Zwarte Piet, wie kent hem niet. Elk jaar in november en begin december zien we tientallen zwarte dames en heren in een pakje van antieke snit door de straten lopen en de scholen van het land bezoeken. Zwarte Piet, het maatje van Sinterklaas, is niet weg te denken van het Sinterklaasfeest zoals dat in bijna alle Nederlandse huishoudens en op bijna alle Nederlandse basisscholen wordt gevierd.

Schort

Zwarte Piet laat zich lang niet altijd zien. Wie herinnert zich niet de regen van pepernoten die als uit het niets door de kamer vlogen, voorafgegaan door een harde roffel op de ramen en een paar kloppen op de deur. Zwarte Piet liet zich op pakjesavond niet zien maar wel horen. Het was een tante die vanachter haar schort een hand vol pepernoten en suikerbeestjes strooide op het moment dat de kleine kinderen even niet keken. Het was een kunst op zich om alle kleintjes te verrassen. Het is een herinnering uit mijn jeugd, een zoete herinnering. De volgende generatie heeft de gewoonte overgenomen en Zwarte Piet speelt nog altijd zijn rol.

Zilver

Ook zoete herinneringen heb ik aan het spelen van Zwarte Piet. De verkleedpartij voorafgaand aan de intocht van Sinterklaas. De bijeenkomst op de veerboot en de gezellige spanning van de mensen die bezig zijn met aankleden en schminken. Niets dan plezier en vrolijkheid gonsde over de veerboot. Elke aankomst in Nes was weer een feest, hoe slecht het weer soms ook was.
De schminkers exprimenterden wel eens met de schmink en smeerden een glanzend antracietgrijs in plaats van pikzwart. Het zou beter ogen op de foto, was het verhaal. De zilveren glans wordt inmiddels niet meer gebruikt. Bruin is meer en zwang geraakt en nu zie je bruine pieten en zwarte pieten. Nooit zie je ze door elkaar. Ze zijn altijd óf bruin óf zwart, afhankelijk van het regime van de schminkers.

Wild

Zwarte Piet heeft het niet makkelijk, want zijn positie wordt ter discussie gesteld. Hoeveel gelijk of ongelijk de kritikasters van Zwarte Piet hebben is te lezen in het artikel Wild Geraas. Daarin staat ondermeer de herkomst en het uiterlijk van Zwarte Piet verklaard.
Zwarte Piet verandert telkens. Zijn uiterlijk verandert en zijn manier van doen verandert. Hij stopt geen kinderen meer in de zak, zoals hij nog wel deed toen wij klein waren. Voor sommige kinderen was het een terechte straf om in de zak gestopt te worden, want niet alle kinderen zijn even lief. Die nivellering van liefheid heeft de zak en ook de roe verdreven. De roe, een intrument om niet alleen hier en daar een corrigerende tik op de billen te geven maar ook om de maat mee te slaan tijdens het zingen van Sinterklaasliederen.
Zwarte Piet? Ik heb er geweldige herinneringen aan en nog altijd geniet ik bij de aanblik van die belachelijk zwarte koppen, de krullen, de oorringen en de grote rode monden.
In deze special belichten we zoveel mogelijk kanten van dit fenomeen.
In een andere special gaat het meer over Sinterklaas.

Met groet,

Sjaan fan Ameland

Twitter @sjaanfanameland
Zwarte Piet ter discussie

Zwarte Piet ter discussie

Zwarte Piet, de roetzwarte knecht van Sinterklaas, staat ter discussie. Sommige Nederlanders menen dat de zwarte Pieterbaas verwijst naar het koloniale verleden van ons land. Zij maken bezwaar tegen d…
Sinterklaasintocht Gouda 2014 is wereldnieuws

Sinterklaasintocht Gouda 2014 is wereldnieuws

De Nationale Sinterklaasintocht in Gouda is wereldnieuws vanwege de demonstraties en de arrestaties van demonstranten. Pro-Pieten- en Anti-Pietenstrijders stonden tegenover elkaar tijdens de intocht v…
Sinterklaasintocht met undercover Zwarte Pieten

Sinterklaasintocht met undercover Zwarte Pieten

Sinterklaas is een kinderfeest met een Sint, een stoomboot, paard Amerigo en heel veel Zwarte Pieten. Over die Pieten is een felle discussie ontstaan en bij de nationale intocht van 2014 in Gouda word…
Zwarte Piet en de Pietmakeover

Zwarte Piet en de Pietmakeover

Bekende Nederlanders zetten zich in voor een campagne die een Pietmakeover voorstelt. Zwarte Piet kan met een paar ingrepen er anders uit gaan zien zodat het een acceptabele figuur wordt zonder aan kr…
Zwarte Pietenspeelgoed uit de winkels

Zwarte Pietenspeelgoed uit de winkels

Het zwartepietendebat laait hoog op in de tweede decade van de eenentwintigste eeuw en onder invloed van die discussies verdwijnen meer en meer speelgoedjes uit de winkels. Pietenspeelgoed krijgt het…
Sinterklaasliedjes gemoderniseerd

Sinterklaasliedjes gemoderniseerd

Sinterklaasliedjes oude stempel kunnen niet meer, vinden heel veel mensen. Zeker in het licht van de Zwarte Pieten discussie zijn sommige teksten niet meer vanzelfsprekend, ook al worden ze sinds gene…
Sint Nicolaas en de Krampus-traditie

Sint Nicolaas en de Krampus-traditie

Over de wereld verspreid zijn vele riten die lijken op het Nederlandse en Belgische Sinterklaas feest. Figuren hebben iets weg van Zwarte Piet en Sint Nicolaas en de attributen die ze bij zich hebben…
Zwarte Piet wordt moderner: schoorsteenpiet

Zwarte Piet wordt moderner: schoorsteenpiet

De tegenstanders van Zwarte Piet hebben een protestgolf in gang gezet die het uiterlijk van het maatje van Sinterklaas lijkt te gaan veranderen. De rechter bepaalde dat de Zwarte Pieten discriminerend…
Nieuwe Zwarte Piet - de Bruine Piet

Nieuwe Zwarte Piet - de Bruine Piet

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) presenteerde in het televisieprogramma van Knevel & Van den Brink van 10 juni 2014 de nieuwe Zwarte Piet. De nieuwe Zwarte Piet he…
Zwarte Piet voor de rechter? - aangifte

Zwarte Piet voor de rechter? - aangifte

Zwarte Piet wordt in het voorjaar van 2014 in de rechtszaal besproken. Hij staat niet zelf voor de rechter, maar het gaat wel over hem. Is de figuur van Zwarte Piet, het maatje van Sinterklaas, discri…
Wild Geraas - Sinterklaasriten in wintertijd

Wild Geraas - Sinterklaasriten in wintertijd

Sinterklaas is een Nederlands feest. Er is geen Nederlandser feest dan dit al lijkt het af en toe dat het opgeslokt wordt door Santaclaus. En toch ligt er een verband tussen de katholieke Sint Nicolaa…
Zwarte Piet zonder oorringen - cosmetische aanpassingen

Zwarte Piet zonder oorringen - cosmetische aanpassingen

Het zag er even naar uit dat Sinterklaas zonder zwarte Zwarte Piet de intocht in Amsterdam zou vieren. In november 2013 diende een bezwaarmaker beroep in tegen de beslissing dat de intocht van 2013 in…
Zwarte Piet en Zwarte Sinterklazen - Wild geraas

Zwarte Piet en Zwarte Sinterklazen - Wild geraas

Zwarte Piet staat in het middelpunt van de belangstelling en lang niet altijd op een feestelijke manier. Zwarte Piet hoort bij Sinterklaas zoals kop bij munt hoort en yin bij yang. Het is een misvatti…
Gepubliceerd door Sjaanfanameland op 27-11-2013, laatst gewijzigd op 15-12-2015. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Persbureau Ameland
  • Persbureau Ameland
Schrijf mee!